Wady postawy to trwałe, nieprawidłowe ustawienia części ciała względem siebie, które nie tylko wpływają na wygląd sylwetki, ale zaburzają również biomechanikę, równowagę mięśniową, a z czasem – funkcjonowanie całego organizmu. Mogą dotyczyć kręgosłupa, miednicy, klatki piersiowej, kończyn dolnych oraz stóp.
Główne objawy:
- Bóle pleców, karku, szyi oraz okolicy lędźwiowej.
- Asymetria ciała (np. jedno ramię lub biodro wyższe od drugiego).
- Szybkie męczenie się podczas stania lub chodzenia.
- Ograniczenie ruchomości i sztywność kręgosłupa
Przyczyny powstania:
- Siedzący tryb życia i brak odpowiedniej aktywności fizycznej.
- Długie przebywanie w złej, garbiącej się pozycji (np. nad telefonem lub komputerem).
- Niewłaściwie dobrane i za ciężkie torby noszone na jednym ramieniu.
- Szybki, nierównomierny wzrost w okresie dorastania u dzieci.
Główne wady postawy w obrębie kręgosłupa to:
- Kifoza (plecy okrągłe) – łukowate wygięcie kręgosłupa w stronę grzbietową, które w odcinku piersiowym i krzyżowym w granicach 20–40 stopni stanowi naturalną, fizjologiczną normę.
Głównymi przyczynami są: - .Siedzący tryb życia, garbienie się nad telefonem lub komputerem.
- Choroba Scheuermanna - Kifoza młodzieńcza powodująca klinowaty kształt kręgów.
- Osteoporoza i zwyrodnienia u osób starszych
Główne metody leczenia kifozy to:
- Odpowiednio i indywidualnie dobrane ortezy
- Fizjoterapia i ćwiczenia
- W niektórych przypadkach - operacje
- Lordoza (plecy wklęsłe) - naturalne, fizjologiczne wygięcie kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym, skierowane wypukłością ku przodowi. Każdy zdrowy człowiek posiada lordozę. Problem pojawia się wtedy, gdy krzywizna ta ulega patologicznemu odchyleniu (pogłębieniu, spłyceniu lub zniesieniu).
Do odchyleń od normy należą: - Hiperlordoza (pogłębiona lordoza): Nadmierne wygięcie kręgosłupa (najczęściej w odcinku lędźwiowym, potocznie nazywane „plecami wklęsłymi”).
- Spłycona lub zniesiona lordoza: Zmniejszenie lub całkowite wyprostowanie naturalnej krzywizny, co również negatywnie wpływa na amortyzację wstrząsów
Główne przyczyny lordozy:
- Siedzący tryb życia - osłabienie mięśni głębokich tułowia i brzucha.
- Wady postawy i złe nawyki - garbienie się lub nieprawidłowa ergonomia pracy.
- Nadwaga i otyłość - dodatkowe obciążenie przedniej części ciała, które ciągnie miednicę do przodu.
- Ciąża - szybka zmiana środka ciężkości ciała.
Metody leczenia:
- Fizjoterapia, czyli odpowiednio dobrane ćwiczenia
- Ergonomia tj., dbanie o prawidłową pozycję siedzenia
- Aktywność fizyczna, czyli regularny ruch np., pilates, basen.
- Skolioza to złożone, trójpłaszczyznowe skrzywienie kręgosłupa, w którym dochodzi do wygięcia w płaszczyźnie czołowej, strzałkowej i poprzecznej o kąt większy niż 10 stopni w metodzie Cobba.
Objawy:
- Asymetria ciała - nierówne barki, odstająca łopatka, nierówna linia bioder lub asymetria wcięć w talii.
- Garb żebrowy - widoczny szczególnie w trakcie skłonu do przodu.
- Diagnostyka - podstawą rozpoznania jest badanie fizykalne oraz zdjęcie RTG kręgosłupa, na którym wyznacza się kąt skrzywienia (kąt Cobba).
Przyczyny:
- Postać idiopatyczna: stanowi około 85% przypadków, a jej dokładna przyczyna nie jest znana (najczęściej ujawnia się w okresie skoku wzrostowego u dzieci i młodzieży).
- Postacie wrodzone i nerwowo-mięśniowe: wynikają z wad rozwojowych lub chorób układowych.
Metody leczenia:
- Obserwacja i fizjoterapia - przy mniejszych skrzywieniach stosuje się dedykowane metody gimnastyki korekcyjnej (np. metodę Schroth lub FITS).
- Gorsetowanie- gorsety ortopedyczne (np. typu Cheneau) wdraża się przy większym ryzyku progresji u rosnących dzieci.
- Chirurgia - operację korygującą stosuje się rzadko, głównie przy bardzo zaawansowanych i postępujących deformacjach
- Plecy płaskie to wada postawy, która polega na spłaszczeniu lub całkowitym zaniku naturalnych wygięć kręgosłupa – kifozy piersiowej i lordozy lędźwiowej.
Objawy:
- Prosta, sztywna sylwetka.
- Tyłopochylenie miednicy.
- Spłaszczona klatka piersiowa.
- Barki wysunięte do przodu.
- Szybkie zmęczenie pleców podczas ruchu.
- Gorsza amortyzacja wstrząsów, co obciąża stawy i kręgi
Przyczyny:
- Siedzący tryb życia.
- Słabe napięcie mięśniowe.
- Brak odpowiedniej aktywności fizycznej.
- Genetyka i wrodzona budowa ciała
Metody leczenia:
- Ćwiczenia wzmacniające - praca nad mięśniami prostującymi kręgosłup, brzuchem i pośladkami.
- Rozciąganie -uelastycznianie tylnej taśmy ciała (np. mięśni kulszowo-goleniowych).
- Fizjoterapia - regularne wizyty u specjalisty, który dobierze bezpieczny plan korekcji postawy. Pomocne informacje znajdziesz w bazie wiedzy
Główne wady postawy w obrębie klatki piersiowej to:
- Klatka piersiowa kurza to wrodzona wada budowy polegająca na uwypukleniu mostka i przylegających chrząstek żeber ku przodowi, co nadaje klatce kształt przypominający ptasią pierś.
Główne objawy:
- Wypukłość mostka - widoczne zgrubienie lub grzebieniowate uniesienie w centralnej części klatki piersiowej.
- Spłaszczenie boków - okolice żeber po bokach mogą być lekko wklęsłe.
- Wady postawy - często towarzyszą jej plecy okrągłe, odstające łopatki lub skolioza.
- Brak ucisku narządów - wada ma głównie charakter estetyczny; rzadko powoduje ucisk serca lub płuc, choć przy wysiłku mogą pojawić się duszności
Przyczyny:
- Podłoże genetyczne i zaburzenia wzrostu chrząstek żeber.
- Występuje częściej u chłopców niż u dziewcząt.
- Niekiedy towarzyszy innym schorzeniom tkanki łącznej, takim jak zespół Marfana.
Metody leczenia:
- Fizjoterapia -ćwiczenia oddechowe rozprężające
- Ortezowanie - stosowanie specjalnych aparatów kompresyjnych u dzieci i młodzieży, dopóki kości i chrząstki są elastyczne.
- Chirurgia- operacje korygujące wykonuje się rzadko, w ciężkich przypadkach opornych na leczenie zachowawcze
- Klatka piersiowa lejkowata (zwana również szewską) to wrodzona wada, która polega na zapadnięciu się mostka i przylegających chrząstek żebrowych do wewnątrz, w kierunku kręgosłupa.
Główne objawy:
- Wygląd - zapadnięcie środkowej i dolnej części klatki piersiowej, co przypomina kształtem lejek.
- Układ oddechowy i krążenia- zmniejszenie pojemności płuc, duszności, szybkie męczenie się oraz kołatanie serca wynikające z jego ucisku.
- Postawa ciała - opadające barki, wystający brzuch i skrzywienia kręgosłupa (np. kifozę lub skoliozę).
- Aspekt psychiczny - kompleksy, unikanie aktywności fizycznej i basenu.
Przyczyny:
- Genetyka - nieprawidłowy, zbyt szybki wzrost chrząstek żebrowych.
- Zespoły genetyczne - często współwystępuje z zespołem Marfana czy zespołem Polanda
Metody leczenia:
- Fizjoterapia - ćwiczenia oddechowe, wzmacniające mięśnie grzbietu i brzucha oraz korygujące postawę.
- Metody zachowawcze - stosowanie specjalnych dzwonów ssących (vacuum bell).
- Leczenie operacyjne - zabiegi chirurgiczne (np. małoinwazyjna metoda Nussa z użyciem implantu lub nowoczesne techniki zewnątrzklatkowe).
Główne wady postawy w obrębie kończyn dolnych:
- Kolana koślawe - to wada postawy, w której stawy kolanowe są zbliżone do siebie i skierowane do środka, a kostki przyśrodkowe pozostają w większej odległości od siebie (układ nóg w kształcie litery „X”.
Objawy:
U dzieci:
- chwiejny lub nieskoordynowany chód
- częste potykanie się
- szybka męczliwość stóp
- uciekanie kolan do środka podczas wchodzenia po schodach
U dorosłych:
- Bóle przeciążeniowe w okolicy kolan, bioder i stóp
- Widoczna deformacja osi kończyny
Przyczyny:
U dzieci:
- Fizjologiczny etap rozwoju między 3 a 5 rokiem życia
- Nadwaga/otyłość
- Płaskostopie
- Obniżone napięcie mięśniowe
U dorosłych:
- Wada z dzieciństwa
- Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego
- Przebyte urazy, np., uszkodzenie więzadeł
- Nadmierna masa ciała
Metody leczenia:
- Ćwiczenia korekcyjne, wzmacnianie mięśni
- Stosowanie specjalistycznych wkładek ortopedycznych lub ortez
- Unikanie długiego stania
- Redukcja masy ciała
- Zabieg chirurgiczny w zaawansowanych przypadkach
- Kolana szpotawe to wada postawy, w której stawy kolanowe są skierowane na zewnątrz, a przy złączonych stopach występuje między nimi wyraźnie odległość (układ nóg w kształcie litery „O”.
Objawy:
- Nogi przypominają kształtem literę „O”
- Przykurcze po stronie wewnętrznej nogi
- Nadmierne rozciągniecie struktur po zewnętrznej stronie nogi
- Ból kolan, zmęczenie nóg
- Problemy z równowagą
Przyczyny:
- Krzywizna (choroba występująca u dzieci)
- Choroba Blounta czyli szpotawe ułożenie piszczeli i zaburzenie rozwoju układu kostnego
- Zbyt szybka nauka chodzenia przez dziecko, gdzie układ kostny jest zbyt słaby
Metody leczenia:
- Rehabilitacja, czyli dobranie odpowiednich ćwiczeń na wzmocnienie mięśni
- Stosowanie wkładek ortopedycznych
- Płaskostopie to wada stopy, która polega na obniżeniu lub zaniku jej naturalnych sklepień, przez co cała lub prawie cała jej powierzchnia dotyka podłoża.
Dzieli się na trzy rodzaje: - Poprzeczne - spłaszczenie przedniej części stopy (przodostopia), przez co rozszerza się ona i nadmiernie obciąża śródstopie
- Podłużne - obniżenie łuku przyśrodkowego stopy, wewnętrzny brzeg stopy przylega do ziemi
Wyjątkiem jest stopa wydrążona – czyli podeszwa w środkowej części stopy nie dotyka do podłoża, więc również wpływa źle na postawę wady ciała.
Objawy:
- Uczucie zmęczenia i ciężkości nóg.
- Ból stóp, zwłaszcza po dłuższym chodzeniu lub staniu.
- Ból w okolicach kostek, kolan lub kręgosłupa.
- Powstawanie odcisków i modzeli na podeszwie stopy
Przyczyny:
- Słabe mięśnie i więzadła.
- Nadwaga lub otyłość.
- Niewygodne lub źle dobrane obuwie.
- Długotrwałe stanie w pracy.
- Urazy kończyn
Metody leczenia:
- Ćwiczenia wzmacniające - chodzenie na palcach i piętach, podnoszenie małych przedmiotów palcami stóp, rolowanie piłki lub ręcznika.
- Wkładki ortopedyczne - indywidualnie dobrane wkładki do butów, które wspierają łuki stopy.
- Odpowiednie buty - obuwie z elastyczną podeszwą i odpowiednią przestrzenią na palce.
- Fizjoterapia - regularna praca nad elastycznością i prawidłową pracą mięśni
